Interview met Leon over de transitie van Venwoude

 

Interview met Leon Gras, door Patrick Timmermans – 26 november 2019

 

2019 loopt richting haar einde… Tijd om terug te blikken, stil te staan bij de huidige ontwikkelingen op Venwoude, en ook alvast vooruit te kijken naar komend jaar. Dat doe ik met de huidige financieel directeur ad interim Leon Gras.

 

Leon, ik zie in de betrokkenheid die jij leeft richting Venwoude, alsof Venwoude je kind is, dat je jarenlang gekoesterd hebt en opgevoed, dat nu zelfstandig aan het worden is, op eigen benen gaat staan en het ouderlijk huis verlaat.

Ja zo kun je het zien. We hebben als bestuur van de stichting SOIL de afgelopen jaren een enorme ontvlechting gedaan van alles wat ooit onder één dak is gestart, de trainingen, de sangha en het verhuurbedrijf. Al vele jaren geleden zagen we dat het bij elkaar houden van alle onderdelen geen toekomst meer had. We stonden dus voor de uitdaging om de onderdelen op een zodanige manier uit elkaar te halen, dat elk onderdeel op eigen wijze verder zou kunnen groeien.

In jouw metafoor gesproken zijn de verschillende kindjes nu opgevoed en vinden ze allemaal hun eigen weg. Allereerst de Levensschool, sinds 2015 een zelfstandige coöperatie, toen de Sangha en tot slot nu ook het Retraite Centrum Venwoude.

Waarom heeft het zo lang geduurd met het Retraite Centrum?

Er lag in al die jaren 1 grote uitdaging op ons te wachten: de bouw van een nieuwe trainingsruimte. Dat wisten we al vanaf het begin van Venwoude. De trainingsruimtes die toen werden neergezet, waaronder de Zonnedauw, waren tijdelijke gebouwen die hooguit 10 à 15 jaar mee zouden gaan en dus uiterlijk in 2003 vervangen zouden moeten worden. De Tormentil konden we opknappen en renoveren, de Gentiaan konden we verplaatsen en ook voor nog eens 10 jaar opknappen en moderniseren, maar de Zonnedauw moest echt vervangen worden.

En waarom gebeurde dat dan niet?

Omdat we als stichting de middelen niet hadden en we ook lange tijd inschatten dat we nog niet klaar waren voor zo’n groot project. Maar de tijd begon te dringen, nog meer uitstel zou inhouden dat het Retraite Centrum niet voort zou kunnen bestaan. Dus het werd een alles of niets keuze, met de mogelijkheid dat we al bouwend alsnog ten onder zouden gaan. Liever alles uit de kast halend met de mogelijkheid dat het niet zou lukken dan niets doen en zeker weten dat Venwoude het dan niet zou overleven.

Aldus zijn we in 2018 van start gegaan. Met de hulp van de Triodos bank en vele, vele ongelooflijk betrokken mensen die geld, tijd en/of expertise beschikbaar stelden.

Dus het bestuur heeft het risico genomen om gedurende het bouwproject van de Lariks tot de ontdekking te kunnen komen dat ze toch een te grote stap heeft gezet, dat mogelijk tot een faillissement zou kunnen leiden.

Ja die mogelijkheid hebben we bewust ingecalculeerd. Daarmee zijn we het project gestart, wetend dat er allerlei onverwachte zaken zouden kunnen opspelen. En die kwamen er natuurlijk in allerlei gedaantes, van een boze buurman die de bouw probeerde stil te leggen, tot medewerkers die balanceerden op het randje van hun kunnen, waarvan enkelen onderweg moesten afhaken, tot de onderschatting van wat het betekende om eigen aannemer te zijn en ook flinke onvoorziene extra kosten.

Ik kan me nog herinneren dat je daarover vertelde tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst begin dit jaar.

Ja we zaten er toen middenin en er begon zich een debacle af te tekenen. Hoewel we geen voorzieningen hadden voor de extra kosten, moesten we toch doorgaan met bouwen omdat in april de eerste klanten voor de Lariks voor de deur zouden staan. We konden het ons op geen enkele wijze  veroorloven om een trainingszaal te missen. We hebben elkaar als bestuur toen een tijdje elke dag ontmoet als start van de dag, om elkaar te supporten en het vertrouwen te sterken om verder te gaan, stap voor stap. Met alle mogelijke consequenties die daarbij opdoemden.

Je zou kunnen zeggen dat jullie de afgrond hebben gezien?

Ja… En meer dan dat, we hebben echt over de rand heen gekeken. Als ik er nu weer aan terug denk, proef ik nog de dagelijkse spanning van gaan we het halen of niet…, maar vooral ook de enorme dankbaarheid naar iedereen die ons toen is blijven supporten. Alle medewerkers die alles bleven geven aan de huurders en de deelnemers aan alle retraites en trainingen, alle vrijwilligers die mee bleven bouwen aan de Lariks, de mensen die leningen en donaties aan Venwoude gaven, zodat de rekeningen betaald konden worden, de bank en verschillende leveranciers, die bereid waren mee te denken en te bewegen. Daar ben ik nu weer even stil van.

Nog zo’n grote verandering afgelopen jaar was het stoppen van het woonprogramma op Venwoude. Ik hoor dat veel mensen dat ook heel jammer vinden, dat er geen woongemeenschap meer is. Kun je daar wat over vertellen?

Ja dat is een groot besluit geweest. Dertig jaar geleden zijn we gestart als een woon-werk-leef-gemeenschap. In die traditie zijn wij hier opgegroeid, zo hebben mensen Venwoude ook leren kennen. Het is één van de grote beslissingen geweest die nodig bleek te zijn om dit Retraite Centrum als zodanig op een nieuwe duurzame wijze in de wereld te kunnen zetten, opdat het een toekomst zou hebben voor volgende generaties na ons. Het was een lastig besluit, ook nog eens omdat het een groot verlies aan inkomsten voor Venwoude zou betekenen, juist op een moment waar we bij de bouw extra geld nodig hadden. Een slechter moment om dit te stoppen was er eigenlijk niet. En toch was dit volgens ons de juiste beslissing.

Wat lag aan die beslissing nog meer ten grondslag?

We zagen al langere tijd een oneigenlijke vermenging van wonen en werken op Venwoude. Een vermenging met hele mooie kanten -wonen en werken op dezelfde prachtige plek; ik heb het zelf ook met veel liefde jarenlang gedaan-, maar ook steeds beter zichtbaar wordende schaduwkanten. Veel mensen hebben daar ook bewust of onbewust last van gehad. De verwevenheid van het wonen met het centrum was vaak onuitgesproken en deed impliciet een groot beroep op je beschikbaarheid en loyaliteit… de keuze om aan het centrum te geven was vaak niet duidelijk en vrij… en dat is iets wat we definitief wilden stoppen… voor het welzijn van alle betrokken mensen, maar ook voor het werkelijk op eigen benen voortbestaan van het Retraite Centrum. Toen dat allemaal wegviel, was er ook gelijk de mogelijkheid en de noodzaak om de juiste mensen te gaan inhuren en de nodige professionalisering door te gaan voeren. Dit werkte dus meerdere kanten op.

En inmiddels, bijna een jaar verder, blijkt deze beslissing ook op een andere, toch nog onverwachte wijze een bijdrage te geven aan het voortbestaan van Venwoude. Een nieuwe stroom van huurders, teachers en trainers vinden nu de weg naar Venwoude, waar ze voorheen wat afgeschrikt werden door het sterke stempel dat de gemeenschap op de plek drukte.

Afgelopen jaar hebben we medewerkers die vele jaren het gezicht van Venwoude bepaalden zien vertrekken en is er een nieuwe jonge crew voor in de plaats gekomen. Alleen jullie als bestuur zijn nog van de oude garde. Hoe kijk je daarnaar?

Klopt, we zijn de laatst overgeblevenen van een oudere generatie. We beseffen al een paar jaar dat we op zoek mogen naar opvolging en hebben daar ook al heel wat stappen in gezet. Niet alleen omdat we ouder worden, maar ook omdat we beseffen dat om Venwoude daadwerkelijk een volgende sprong te laten maken naar een duurzame toekomst, er in het besturen van deze plek een professionaliteit, vakmanschap en ondernemerschap is vereist die wij ontberen. Wij hebben ons altijd vrijwillig ingezet als bestuurder omdat we nu eenmaal ‘Venwoude’ waren, maar ook dat is veranderd nu de verschillende onderdelen zelfstandig zijn geworden. Voor mij geldt b.v. dat ik meer tijd aan de Levensschool wil gaan geven i.p.v. het besturen van dit Retraite Centrum.

En zeker begin dit jaar, toen het water ons aan de lippen stond, werd helemaal duidelijk dat onze laatste opdracht zou zijn om de bouw van de Lariks af te ronden, de exploitatie weer terug op orde te brengen én te zorgen voor opvolgers, die deze plek op inspirerende wijze weten voort te zetten in de spirit van alles waar Venwoude voor staat.

En hebben jullie die opvolgers gevonden?

Ja dat hebben we zeker. Begin dit jaar ben ik gaan praten met allerlei ondernemers, bestuurders en adviseurs over hoe deze stichting te begeleiden in de transitie die voor ons lag. Het waren inspirerende gesprekken vaak, waar ik veel van heb geleerd, maar het leidde nooit tot verdere samenwerking. Tot in april ik in gesprek kwam met Robin en Chris en er zich ineens een wereld van mogelijkheden opende. Hier zat ineens alles aan tafel: ondernemerschap, inspiratie, betrokkenheid, kennis van zaken en een groot hart naar de missie en visie van Venwoude.

We zijn verder in gesprek gegaan en stap voor stap zijn we een beeld gaan vormen van hoe Venwoude voortgezet zou kunnen worden. Inmiddels zijn we een half jaar onderweg in een samenwerking die begin 2020 moet gaan leiden tot een definitieve overdracht.

Hoe gaat het inmiddels met Venwoude?

Met de analyses die uit de samenwerking met Robin en Chris zijn voortgekomen, hebben we als directie een enorme actielijst opgezet betreffende te veranderen zaken, op het gebied van tarieven, promotie, bezetting, personeelsbeleid, organisatie etc. Stap voor stap zijn we alles gaan aanpakken. En inmiddels kunnen we stellen dat we helemaal voorbij het dieptepunt van een half jaar geleden zijn en dat de verhuur van ruimtes en vooral van de Lariks een enorme vlucht begint te nemen. Voor komend jaar hebben we meer boekingen ontvangen dan ooit tevoren. De Lariks blijkt veel meer dan een vervanging van een oude trainingszaal te zijn, het zet een nieuwe standaard en begint z’n plek te verwerven als uniek in Europa, qua uitstraling, omgeving en duurzaamheid. Een nieuwe groep interessante (internationale) teachers en trainers beginnen hun weg naar Venwoude te vinden. Er ontstaan nieuwe samenwerkingen en inspirerende vooruitzichten. Op deze standaard willen we graag verder bouwen.

Wil je nog iets meer vertellen over het proces naar de overdracht toe?

Tot nu lag onze focus op het weer gezond maken van de exploitatie, opdat Venwoude zou kunnen voortbestaan en nu dat zo goed als gelukt is, zijn we bezig met een herfinanciering van Venwoude, o.a. om alle leningen die we zijn aangegaan ook weer te kunnen terugbetalen. In het voorjaar komt dan het moment in zicht dat wij als bestuur gaan terugtreden. Heel spannend en opwindend.

Kun je nog wat meer vertellen over wie Robin en Chris zijn?

Dat laat ik graag aan hun zelf over. Wat mij betreft komen zij de volgende keer aan het woord.

Ok, gaan we doen. Dank je wel voor dit interview en alle goeds voor de komende maanden!

Graag gedaan en dank je wel.